Bitcoin là gì? Trải qua hơn một thập kỷ phát triển, Bitcoin đã trở thành một hiện tượng tài chính toàn cầu và được nhiều quốc gia trên thế giới công nhận ở những mức độ khác nhau. Từ một ý tưởng công nghệ mới lạ ban đầu, Bitcoin dần được sử dụng như một phương tiện có giá trị để mua bán, trao đổi hàng hóa và dịch vụ trên internet cũng như trong nhiều lĩnh vực kinh doanh. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn rất nhiều tranh luận xoay quanh bản chất thực sự của Bitcoin. Nhiều người cho rằng Bitcoin là một loại tiền tệ mới dùng để thanh toán và lưu thông giống như tiền truyền thống. Trong khi đó, một số nhà đầu tư lại xem Bitcoin như một loại tài sản kỹ thuật số có tính khan hiếm, tương tự như vàng, dùng để lưu trữ giá trị và đầu tư lâu dài. Bên cạnh đó, vấn đề pháp lý của Bitcoin cũng là một chủ đề được bàn luận nhiều trên toàn thế giới. Mỗi quốc gia có cách tiếp cận khác nhau: Có nơi chấp nhận và xây dựng khung pháp lý cho Bitcoin, có nơi chỉ cho phép giao dịch hạn chế, và cũng có quốc gia vẫn còn thận trọng hoặc chưa công nhận chính thức. Chính vì vậy, câu hỏi Bitcoin thực sự là gì và nó có được pháp luật bảo hộ hay không vẫn là điều khiến rất nhiều người quan tâm. Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu rõ hơn về bản chất của Bitcoin, vai trò của nó trong hệ thống tài chính hiện đại cũng như cách mà các quốc gia trên thế giới đang quản lý và công nhận loại tài sản đặc biệt này. Đầu tiên, chúng ta cùng đi tìm hiểu quan điểm của các nước về Bitcoin. Mỹ Mỹ vẫn khá thận trọng với Bitcoin do lo ngại về vấn đề bảo mật thông tin cá nhân và rửa tiền. Nhà Trắng và các cơ quan tài chính liên tục theo dõi sát sao thị trường tiền điện tử. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Mỹ lại đang nghiên cứu ứng dụng công nghệ blockchain trong lĩnh vực an ninh mạng. Điều thú vị là dù chính phủ còn nhiều tranh luận, nhưng các sàn giao dịch Bitcoin lớn nhất thế giới cùng với nhiều nhà đầu tư nắm giữ lượng Bitcoin khổng lồ lại tập trung chủ yếu tại Mỹ. Trung Quốc Trung Quốc cho rằng tiền mã hóa đã đạt đến một mức độ phát triển nhất định nhưng lại muốn kiểm soát hoàn toàn lĩnh vực này. Ngân hàng trung ương Trung Quốc đang nghiên cứu và phát triển đồng tiền kỹ thuật số riêng của mình. Chính phủ nước này từng mạnh tay đóng cửa các sàn giao dịch crypto và hạn chế hoạt động liên quan đến Bitcoin. Tuy nhiên, paradox ở chỗ Trung Quốc từng là nơi chiếm tới khoảng 75% hoạt động đào Bitcoin trên toàn thế giới. Nhật Bản Nhật Bản là quốc gia tiên phong trong việc hợp pháp hóa việc thanh toán bằng Bitcoin. Người dân có thể sử dụng Bitcoin như một phương thức thanh toán hợp pháp tại nhiều cửa hàng và dịch vụ. Không chỉ vậy, Nhật Bản còn xây dựng các hiệp hội blockchain nhằm ứng dụng công nghệ này trong nhiều lĩnh vực như tài chính, bảo hiểm, du lịch và thương mại. Đây được xem là một trong những thị trường tiền điện tử lớn nhất thế giới. Đức Chính phủ Đức thường xuyên cảnh báo các nhà đầu tư về rủi ro cực lớn của tiền mã hóa. Tuy nhiên, các cơ quan tài chính tại đây cũng đang nghiên cứu cách ứng dụng blockchain vào hệ thống thanh toán ngân hàng trong tương lai. Anh Anh nhìn nhận Bitcoin như một công nghệ đầy tiềm năng và có thể tạo ra một cuộc cách mạng trong lĩnh vực tài chính. Một số chuyên gia cho rằng blockchain có thể giúp cải thiện hệ thống tài chính truyền thống và hạn chế các vấn đề như gian lận hay tấn công mạng. Pháp Chính phủ Pháp khuyến cáo người dân cần thận trọng khi đầu tư vào Bitcoin. Lập trường của Pháp cho rằng trong lịch sử, nhiều loại tiền tư nhân không được phát hành bởi ngân hàng trung ương thường mang lại nhiều rủi ro cho hệ thống tài chính. Ấn Độ Ấn Độ từng được xem là một thị trường thân thiện với tiền điện tử. Tuy nhiên sau đó chính phủ đã siết chặt các quy định do lo ngại về trốn thuế và rửa tiền. Dù vậy, nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính tại Ấn Độ vẫn đang nghiên cứu công nghệ blockchain để ứng dụng vào hệ thống tài chính trong tương lai. Singapore Singapore được xem là một trong những trung tâm crypto lớn nhất châu Á. Chính phủ nước này rất tích cực nghiên cứu công nghệ blockchain và có khả năng phát hành đồng tiền điện tử riêng. Sau khi Trung Quốc cấm ICO, nhiều startup blockchain đã chuyển sang Singapore để khởi nghiệp. Không ít công ty công nghệ từ Việt Nam cũng chọn Singapore làm nơi đăng ký pháp lý cho các dự án blockchain. Brazil Brazil khá cởi mở với tiền điện tử và ủng hộ sự phát triển của công nghệ blockchain. Trong bối cảnh đồng nội tệ có nhiều biến động, nhiều người dân Brazil xem Bitcoin như một lựa chọn thay thế cho hệ thống tài chính truyền thống. Canada Canada đang nghiên cứu mạnh mẽ công nghệ blockchain. Các ngân hàng tại đây cho rằng Bitcoin nên được xem như một loại tài sản hơn là một loại tiền tệ để lưu thông. Israel Israel là một trong những quốc gia nghiên cứu blockchain rất sâu để áp dụng vào lĩnh vực quân sự, kinh tế và công nghệ. Tuy nhiên, nước này vẫn coi Bitcoin là tài sản chứ không phải tiền tệ chính thức. Hàn Quốc Hàn Quốc là một trong những thị trường tiền điện tử sôi động nhất thế giới. Người dân Hàn Quốc đặc biệt quan tâm đến Bitcoin, khiến chính phủ nhiều lần phải lên tiếng cảnh báo về rủi ro đối với giới trẻ. Chính phủ nước này vẫn cho phép giao dịch crypto nhưng đồng thời cũng quản lý rất chặt để ngăn chặn các hoạt động lừa đảo và rửa tiền. Nga Nga từng đóng cửa nhiều website giao dịch tiền điện tử do lo ngại các mô hình lừa đảo đa cấp. Tuy nhiên nước này lại rất quan tâm đến công nghệ blockchain và đang nghiên cứu áp dụng trong hệ thống chính phủ. Nga cũng được xem là một trong những trung tâm đào Bitcoin lớn do thời tiết lạnh và chi phí điện năng rẻ. Úc Úc cho rằng thị trường crypto mang tính đầu cơ rất cao và có thể bị lợi dụng cho các hoạt động phạm pháp. Tuy nhiên chính phủ nước này vẫn đánh giá cao tiềm năng của công nghệ blockchain và tiếp tục nghiên cứu ứng dụng. Thổ Nhĩ Kỳ Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ lo ngại Bitcoin có thể gây ảnh hưởng đến hệ thống ngân hàng trung ương. Tuy vậy, họ cũng thừa nhận blockchain là một công nghệ quan trọng giúp cải thiện hiệu quả của hệ thống thanh toán. Hà Lan Ngân hàng trung ương Hà Lan từng thử nghiệm phát hành một loại tiền điện tử riêng mang tên DNB Coin để nghiên cứu cách thức hoạt động của công nghệ blockchain. Các nước Scandinavia Nhiều quốc gia Bắc Âu đang tiên phong trong việc thử nghiệm tiền điện tử do ngân hàng trung ương phát hành. Ví dụ Thụy Điển đang nghiên cứu đồng e-krona để phục vụ cho hệ thống thanh toán kỹ thuật số trong tương lai. Venezuela Chính phủ Venezuela từng công bố kế hoạch phát hành đồng tiền điện tử Petro được bảo đảm bằng trữ lượng dầu mỏ của quốc gia. Tuy nhiên dự án này đã gây ra nhiều tranh cãi trong nội bộ chính trị của nước này. Thụy Điển Thụy Điển là một trong những quốc gia lạc quan về tiền điện tử và đang nghiên cứu phát hành đồng tiền số quốc gia nhằm thích ứng với nền kinh tế không tiền mặt. Malaysia Malaysia đang xây dựng khung pháp lý để quản lý Bitcoin và tiền điện tử. Chính phủ cũng có kế hoạch đánh thuế đối với các giao dịch liên quan đến tiền mã hóa. Indonesia Indonesia là một trong những thị trường crypto lớn ở Đông Nam Á. Sàn giao dịch Bitcoin Indonesia từng được xem là một trong những nền tảng giao dịch Bitcoin lớn nhất khu vực. Việt Nam Tại Việt Nam, Bitcoin hiện chưa được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp. Theo quy định, việc phát hành, cung ứng hoặc sử dụng Bitcoin để thanh toán có thể bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam vẫn đang nghiên cứu và xây dựng khung pháp lý cho tài sản số và công nghệ blockchain. Nhiều startup công nghệ Việt Nam cũng đang hoạt động trong lĩnh vực blockchain và tiền điện tử, cho thấy tiềm năng phát triển của ngành này trong tương lai. Theo Tòa án Bitcoin có là tài sản theo pháp luật Việt Nam không? Xét về góc độ tài sản, câu hỏi đặt ra là tiền ảo có phải là tài sản hay không phải là tài sản? Nếu là tài sản thì thuộc loại tài sản nào? Căn cứ vào Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về tài sản: "1. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. 3. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai". Tài sản trước hết là điều kiện vật chất để nuôi sống con người (lương thực, thực phẩm), tài sản còn là các vật chất khác do con người tạo ra, chiếm hữu được và sử dụng được nhằm để duy trì, bảo vệ cuộc sống và phát triển (nhà ở, tư liệu sản xuất, tư liệu tiêu dùng và các vật phẩm khác). Tài sản là một thuật ngữ pháp lý được sử dụng phổ biến trong xã hội có nhà nước, có pháp luật và có tư hữu và các quyền và lợi ích của chủ thể đối với một đối tượng cụ thể, mà pháp luật quy định là tài sản. Về tài sản, kể từ khi Nhà nước dân chủ nhân dân ở nước ta được thành lập, ngày 02/9/1945 đến trước khi Bộ luật Dân sự năm 1995 được ban hành, thì những quan niệm về tài sản được hiểu theo những quy định trong ba Bộ luật thời thuộc Pháp: Bộ dân luật giản yếu Nam Kỳ năm 1883, Bộ dân luật Bắc kỳ năm 1931 và Bộ dân luật Trung Kỳ năm 1936 (Hoàng Việt Trong Kỳ). Bộ luật Dân sự năm 1995 quy đinh về tài sản tại Điều 172, gồm: "Vật có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và các quyền tài sản". Cụ thể: Vật: Vật là một bộ phận của thế giới vật chất, không phải mọi vật của thế giới vật chất đều được coi là vật trong quan hệ pháp luật dân sự. Vật trong quan hệ pháp luật dân sự và được coi là tài sản thì vật đó con người phải chiếm hữu được, phải chi phối được, xác định được về bề rộng, bề dài, chiều cao, cân, đong, đo, đếm được và xác định được theo sự tồn tại và chắc chắn phát sinh của nó. Sau nữa, con người phải khai thác được, sử dụng được nhằm đáp ứng các nhu cầu về vật chất hoặc tinh thần của mình. Tiền: Về tiền trước hết cần hiểu tiền là Việt Nam đồng (VNĐ), do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam độc quyền phát hành, giá trị đồng tiền được ghi trên bề mặt đồng tiền, bất kỳ ai cũng có quyền sử dụng và tiền được sử dụng rộng rãi trên phạm vi lãnh thổ. Tiền có tính ổn định (ít khi đổi tiền). Tiền có các chức năng như trao đổi, thanh toán, dự trữ và xét về chủ quyền quốc gia thì tiền có chức năng bình ổn giá cả và giữ chủ quyền quốc gia. Khái niệm về tiền theo chuyên môn thì rất khác nhau, nhưng những yếu tố của tiền theo cách hiểu như trên là phù hợp với cách hiểu tiền là một loại tài sản hiếm. Ngoại tệ (tiền của nước ngoài) được phép lưu thông trên lãnh thổ Việt Nam phải quy đổi thành mệnh giá Việt Nam đồng. Giấy tờ có giá: Khái niệm giấy tờ có giá không bao quát hết được các loại hóa đơn, chứng từ được sử dụng trong lính vực thương mại, thương mại quốc tế. Đó là các vận đơn, các hóa đơn liên quan đến hàng hóa lưu kho, bãi hàng và thư tín dụng. Căn cứ Điều 4 Pháp lệnh ngoại hối năm 2005, thì trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, ky phiếu, cố phiếu.. là giấy tờ có giá. Quyền tài sản: Là các quyền trị giá được bằng tiền, có thể chuyển giao được trong quan hệ pháp luật dân sự. Những quyền tài sản phổ biến ở Viêt Nam hiện nay là quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ và quyền yêu cầu trả một khoản nợ, quyền đòi bồi thường thiệt hại. Tiền ảo là tài sản ảo Những phân tích về tài sản tại phần trên về tài sản đã được BLDS năm 2015 quy định đã được xác định. Về mặt lý luận, căn cứ vào những thuộc tính của tiền ảo, thì tiền ảo tạm gọi là tài sản ảo. Đề cập đến tài sản, cần thiết làm rõ vấn đề có tài sản ảo hay không có tài sản ảo? Tài sản được hiểu là vật chất và các lợi ích vật chất nhằm phục vụ cho nhu cầu sống, phát triển của xã hội loài người. Mặt khác, tài sản còn là điều kiện để chủ thể sử dụng vào các quan hệ trao đổi tài sản, bồi thường thiệt hại. Vì vậy, tài sản phải tồn tại khách quan và theo khả năng của con người thì phải chiếm hữu, chi phối, kiểm soát được. Những tài sản ảo, con người không kiểm soát được theo khả năng, không xác định được các thuộc tính của nó, do vậy không thể dùng làm đối tượng của các quan hệ pháp luật dân sự. Hiện nay, pháp luật của tất cả các nước trên thế giới và Việt Nam không thừa nhận một loại gọi là tài sản ảo. Căn cứ vào thuộc tính của tiền ảo, thì tiền ảo không thỏa mãn những yếu tố của một tài sản thông thường, cho nên việc bảo hộ tiền ảo trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam không nên đặt ra. Vì tiền ảo không thể xác định trên thực tế và không xác định rõ danh tính của các chủ thể sở hữu tiền ảo, cho nên về việc giải quyết tranh chấp liên quan đến giao dịch tiền ảo có thể không thực hiện được. Căn cứ vào Điều 105 BLDS năm 2015, thì tiền ảo không thuộc một loại tài sản nào. Tuy nhiên, có thể hiểu tiền ảo là một loại tài sản khác? Tài sản phải thỏa mãn các thuộc tính của tài sản, nhằm xác định giá trị pháp lý của các quan hệ có đối tượng là tài sản, đồng thời là căn cứ để xác định các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý phát sinh từ các quan hệ tài sản có đối tượng là tài sản. Xác định nghĩa vụ của một hoặc các bên chủ thể trong giao dịch dân sự chuyển giao tài sản hay bồi thường thiệt hại về tài sản. Theo đó phương thức kiện đòi lại tài sản hay kiện đòi bồi thường thiệt hại về tài sản được áp dụng. Tiền ảo không thỏa mãn các đặc điểm của tài sản. Theo đó, tiền ảo cũng không được pháp luật Việt Nam thừa nhận là một loại tiền tệ và nó không phải là tài sản. Vì những lý do sau: Thứ nhất, các giao dịch thương mại hay dân sự thanh toán bằng Bitcoin mang tính chất ẩn danh, chủ thể của quan hệ không xác định được danh tính và chủ thể của các bên quan hệ không biết rõ về nhau, mà chỉ thông qua mạng Internet. Vì vậy, khi có hành vi xâm phạm lợi ích của nhau thông qua giao dịch bằng tiền ảo Bitcoin, thì bên có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm sẽ được giải quyết như thế nào, khi mà bên chủ thể vi phạm cố ý ẩn tích và lẩn trốn trên mạng Internet? Ngoài ra, do tính ẩn danh cao cho nên việc sử dụng Bitcoin trong giao dịch có thể bị lạm dụng là phương tiện cho tội phạm rửa tiền, buôn bán hàng cấm, trốn thuế và mua bán, trao đổi những tài sản phi pháp khác. Thứ hai, thuộc tính của Bitcoin là tiền ảo được lưu giữ dưới dạng kỹ thuật số nên có nhiều nguy cơ bị xâm phạm, bị chiếm đoạt, bị thay đổi dữ liệu hoặc bị ngừng giao dịch là rất lớn. Vì vậy, giao dịch bằng Bitcoin có nhiều nguy cơ bị lạm dụng, bị chiếm đoạt mất tài sản là khoản tiền do các thành viên của mạng lưới Bitcoin góp vào, nhưng chưa có cơ chế bảo vệ vì nhà nước không thừa nhận quan hệ giao dịch này. Thứ ba, do không có cơ quan giám sát, không có cơ quan trung gian, quan hệ sử dụng Bitcoin tự do, tự phát theo một quy ước giữa các bên chủ thể tham gia giao dịch không công khai, do giá trị Bitcoin biến động mạnh theo thời gian hoạt động ngắn nên ẩn chứa nhiều nguy cơ bong bóng, nhà đầu tư không lường trước được những rủi ro tiềm ẩn trong giao dịch, bị thiệt hại về tài sản mà không đươc bảo vệ bằng các cơ chế pháp lý. Ngược lại, Bitcoin không bị chi phối và kiểm soát giao dịch bởi một cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nào, do vậy chủ sở hữu Bitcoin tự chịu toàn bộ rủi ro. Với những rủi ro trên đây của Bitcoin, cho nên trên thế giới nhiều quốc gia đã có những thông báo không thừa nhận Bitcoin là một phương tiện thanh toán hợp pháp và đưa ra các cảnh báo rủi ro cho chủ thể sử dụng Bitcoin như: Thái Lan, Cộng hòa Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp, Trung Quốc, Malaysia, Indonesia, Nauy.. Ở Việt Nam, theo Ngân hàng Nhà nước, việc đầu tư vào Bitcoin bắt đầu có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Nhưng trên thực tế, việc sở hữu Bitcoin và khai thác nó tại Việt Nam là rất ít, mà chủ yếu mua qua một số sàn giao dịch. Nhận rõ thực trạng việc sử dụng Bitcoin tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước thể hiện quan điểm căn cứ vào những quy định của pháp luật hiện hành về tiền tệ và ngân hàng, thì Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác không thể lấy làm phương tiện thanh toán và pháp luật không thừa nhận Bitcoin là tiền tệ. Trong thời gian gần đây, ở Việt Nam trên diễn đàn Onecoin liên tục đăng tải, quảng bá giới thiệu đồng tiền kỹ thuật số Onecoin (tiền ảo), lan rộng trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố. Với lợi nhuận quảng cáo về lãi suất lên đến 1000%. Mỗi gói đầu tư đồng tiền ảo này trị giá lên đến hàng trăm ngàn EUR, được chia nhỏ ra để nhiều người tham gia. Với quảng cáo này, nhiều cá nhân tham gia bằng cách dùng tiền thật để mua các gói tiền ảo và hy vọng trở lên giàu có trong một thời gian ngắn. Hiện tượng quảng bá tiền ảo và sử dụng tiền ảo trong giao dịch trên mạng Internet trong thời gian gần đây là một hiện tượng bất thường và chưa từng có bất kỳ một lĩnh vực kinh doanh tiền tệ nào ở Việt Nam lại có lãi suất cao và nhanh đến thế! Người chơi được hưởng tiền lãi, không hề biết rằng số tiền gọi là lãi này được trích ra từ tiền của người gửi sau, trả cho người gửi trước (tương tự như tham gia mua hàng đa cấp). Phương thức này, bên bán không có gì để bán, mà vẫn là bên bán hàng và thu được những khoản lợi nhuận khổng lồ theo nguyên tắc "lấy mỡ khách hàng trước, rán khách hàng sau" và cứ như vậy cho đến khi còn khách hàng tham gia mua tiền ảo. Dùng tiền ảo để làm một loại hàng hóa ảo thu tiền thật, mà bản thân chủ thể tham gia không hề hiểu bản chất của hệ thống tiền ảo này được tổ chức như thế nào và ai là chủ thể bán hàng ảo đó? Cách chơi này cùng bản chất với quan hệ tín dụng đen, đánh vào tâm lý hám lợi của người tham gia mua tiền ảo. Chủ thể bán hàng ảo không được xác định, khả năng tài chính của người bán không được chứng minh, không có cơ quan nào giám sát, các chủ thể sử dụng một loại tiền ảo không hề biết lãi suất mà mình được hưởng từ nguồn sản xuất nào? Tiền ảo không được pháp luật công nhận là tiền tệ và không có giá trị trong thanh toán ngoài những người tham gia giao dịch tiền ảo với nhau. Lãi suất "bong bóng" càng bay cao khi có nhiều chủ thể mang tiền thật ngày mỗi ngày nối thành sợi dây cho mạng lưới tiền ảo. Thuộc tính "bong bóng" do tiền ảo tạo ra càng vô hình thì chủ thể ẩn danh bán cái không có, nhưng lại thu về tiền thật, tài sản thật của các chủ thể mua cái không có thật đó. Thật bất thường, nhưng có logic triết học của nó vì có cầu thì có cung, đáp ứng kịp thời và không có giới hạn của sự hám lợi của chủ thể mua tiền ảo bằng tiền thật. Tính chất "bong bóng" của tiền ảo - Bitcoin thể hiện ở những yêu tố sau: - Tiền ảo là một khái niệm mới, bản thân tiền ảo cũng mới. Vì nó là một hệ thống thanh toán số cho phép người nắm giữ nó sử dụng không phụ thuộc vào không gian và thời gian để thực hiện giao dịch trực tiếp, do không có sự giám sát, kiểm tra của bất kỳ bên thứ ba nào, không có sự can thiếp của nhà nước, cơ quan trung gian, ngân hàng. - Do tính vô hình của tiền ảo, không xác định được và chỉ thông qua mạng Internet được che đậy trong một chiếc hộp bí mật (ảo ảnh), các chủ thể tham gia giao dịch tiền ảo đều không được xác định về danh tính (vô danh), không nơi cư trú và rất nhiều yếu tố không có để có thể xác định chủ thể đó là ai? Hơn nữa, nguồn gốc để tạo ra tiền ảo cũng là một bí mất, không công khai. Sự mơ hồ về nhà sáng lập là Satoshi Nakamoto, những thông tin về cá nhân này không hề bộc lộ, tên người hay tên tổ chức hay tên địa danh hay tên quy ước không có thật? - Tiền ảo - Bitcoin không sở hữu giá trị nào khác ngoài thứ mà người mua sẵn sàng chi trả theo đó mọi thang giá đều phù hợp với khả năng tài chính của người mua, do sự hấp dẫn của lãi suất được hứa hẹn và khoản tiền do người bán tiền ảo thu về của người mua trích lại để làm tin. Tiền ảo là vô hình, chỉ được thể hiện bằng hình ảnh ảo trên mạng Internet dưới dạng hình ảnh điện tử, chủ thể của tiền ảo không xác định là cá nhân hay tổ chức hay một nhóm người cụ thể và chủ thể mua tiền ảo, chủ thể tham gia giao dịch tiền ảo không bộc lộ danh tính. Như vậy, quan hệ tiền ảo chỉ được xác định bên bán và bên mua với giá cả cụ thể, mà chỉ người bán và người mua được biết, nhưng họ chỉ biết giá trị giao dịch, mà không biết và không cần biết danh tính của nhau. Quan hệ giữa bên mua và bên bán tiền ảo được bảo mật và không được pháp luật bảo hộ. Tính rủi ro phát sinh từ phương thức giao dịch này là rất lớn. Vì bên mua thanh toán bằng tiền thật, còn bên bán lại bán ra thứ tiền ảo, không cầm nắm được mà lại được lưu giữ trên mạng điện tử có mã số bảo mật. Mã số bảo mật này luôn luôn bị tấn công và có thể bi bộc lộ, bị chiếm đoạt bởi những người rất giỏi về sử dụng máy tính. Hơn nữa, giá trị ảo trên mạng còn có thể bị thay đổi bởi người sử dụng Internet ra lệnh sai về mã số. Tài khoản có thể bị mất, mà không có cơ quan nào bảo vệ, lợi ích của chủ thể là bên mua có thể bị xâm phạm, bị mất trắng. Với phương thức mua bán tiền ảo và chi trả lãi suất cho bên mua tiền ảo trên đây, đã có sức hút mạnh mẽ, càng kích thích người tham gia giao dịch tiền ảo. Số lượng người tham gia giao dịch tiền ảo có thể tăng lên và có thể không tăng đáng kể theo từng ngày, tháng theo đó lãi suất tăng lên hay không tăng lên so với những đợt giao dịch mua bán tiền ảo ban đầu. Lãi suất giao dịch tiền ảo được trích ra từ khoản tiền của người mua tiền ảo sau, trả lãi cho người mua tiền ảo trước và cứ thế cho đến khi nào không còn người mua tiền ảo nữa thì lãi suất có thể được điều chỉnh lại hoặc giữ nguyên mức lãi suất của đợt bán tiền ảo cuối cùng, mà người bán thu được. Lãi suất từ giao dịch tiền ảo là người nọ hưởng tiền của người kia và không vượt ra ngoài phạm vi tổng giá trị tiền thu về từ người mua mà bên bán tiền ảo thu được. Số tiền còn lại sau mỗi đợt bên bán tiền ảo thu được sau khi đã trích một phần để trả lãi suất cho bên mua, bên bán có dùng khoản tiền này để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh để thu lợi nhuận hay không, thì không thể xác định được, vì nhà nước không thể kiểm soát. Với phương thức này, nhiều phần tử xấu trong xã hội có thể lợi dụng giao dịch tiền ảo để thu về những khoản tiền lớn, hoặc lợi dụng giao dịch này để rửa tiền, tích lũy tiền dùng vào những mục đích không có lợi cho kinh tế, an ninh quốc gia, trật tự xã hội hoặc gây rối thị trường. Với những tính chất của tiền ảo - Bitcoin như đã phân tích trên đây, thì ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay chưa thể thừa nhận tiền ảo là một loại tiền tệ, một loại tài sản. Mua bitcoin ngay hôm nay để đầu tư cho tương lai tại đây: Remitano Các sàn giao dịch bitcoin lớn nhất thế giới: Binance, OKEX, MEXC
Việt Nam chính thức công nhận tài sản số Năm 2026, cùng nhịp chuyển mình của nền kinh tế số trên thế giới, Việt Nam chính thức ghi dấu mốc quan trọng: Tài sản số lần đầu tiên có khung pháp lý rõ ràng. Như vậy, từ "vùng xám" nhiều rủi ro, một thị trường mới đang được dẫn dắt theo hướng kỷ luật, minh bạch và bền vững hơn. Xây dựng hành lang pháp lý là "chìa khóa" giúp tài sản số phát triển bền vững (Ảnh mimh họa). Khi "luật chơi" được xác lập Từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức có hiệu lực, cùng với Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản số, một lĩnh vực từng tồn tại nhiều năm trong "vùng xám" pháp lý đã chính thức bước ra ánh sáng. Trong nhiều năm, Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có tỷ lệ người sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, với khoảng 17 triệu người, đứng thứ 3 toàn cầu. Dòng vốn đổ vào thị trường này mỗi năm ước tính khoảng 105 tỷ USD, thậm chí cao hơn lượng vốn FDI vào Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng nhà đầu tư, dòng vốn xuyên biên giới và hệ sinh thái blockchain năng động cho thấy sức hút khó phủ nhận của thị trường tài sản số. Tuy nhiên, đi kèm với đó là hàng loạt hệ lụy: Lừa đảo, đa cấp trá hình, tranh chấp không được bảo vệ và rủi ro pháp lý kéo dài. Hoạt động quản lý thuế và đóng góp cho nền kinh tế vì thế còn nhiều hạn chế. Khung pháp lý mới đã làm thay đổi căn bản "trạng thái" của thị trường. Tài sản số được thừa nhận là một loại tài sản hợp pháp; các hoạt động giao dịch, lưu ký, phát hành được đưa vào khuôn khổ giám sát. Trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền lợi của nhà đầu tư được xác lập rõ ràng hơn. Hành lang pháp lý và lợi thế niềm tin Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất mà hành lang pháp lý mang lại chính là niềm tin thị trường. Tài sản số không còn là sân chơi ngoài lề mà từng bước trở thành một bộ phận của thị trường tài chính có nghĩa vụ pháp lý rõ ràng. Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết thị trường tài sản mã hóa có nhiều điểm khác biệt so với chứng khoán truyền thống giao dịch diễn ra 24/7, kết nối xuyên biên giới khiến công tác giám sát trở nên phức tạp hơn nhiều. Thị trường tài sản mã hóa có tính xuyên biên giới rất cao, giao dịch liên tục 24/7. Việc thí điểm với yêu cầu cao về an toàn và công nghệ là cần thiết để bảo vệ nhà đầu tư và đảm bảo ổn định thị trường ", ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Ông Hòa cho rằng, yêu cầu này sẽ thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào hạ tầng công nghệ, an ninh mạng và phòng chống chiếm đoạt tài sản. Giai đoạn thí điểm chỉ dành cho nhà đầu tư có kinh nghiệm và tài khoản nước ngoài, nhằm tạo không gian học hỏi trước khi thị trường mở rộng. Nhà đầu tư được phép lưu ký tài sản mã hóa trên ví cá nhân sau 6 tháng kể từ khi sàn được cấp phép, với điều kiện không giao dịch. Nếu phát sinh giao dịch, bắt buộc phải thông qua các nhà cung cấp dịch vụ được Bộ Tài chính cấp phép; vi phạm sẽ bị xử phạt theo khung quy định đang được xây dựng. Doanh nghiệp vào cuộc, thị trường được" lọc " Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất với nhà đầu tư hiện nay là sự tỉnh táo và hiểu biết. Không đầu tư theo lời hứa lợi nhuận phi lý mà dựa trên thông tin minh bạch và có kiểm chứng. Các quy định về niêm yết, phát hành và quảng bá token sẽ được quản lý chặt chẽ hơn, tạo nền tảng cho thị trường phát triển an toàn và bền vững. Với doanh nghiệp, khung pháp lý mới là cơ sở để đầu tư dài hạn vào hạ tầng, sản phẩm và nhân lực, thay vì hoạt động" né luật "hoặc dịch chuyển sang các khu vực pháp lý khác. Đặc biệt, đối với các tổ chức tài chính - công nghệ lớn, tài sản số không còn là cuộc chơi ngắn hạn mà đang trở thành một hạ tầng mới của nền kinh tế số. Thực tế cho thấy, một số công ty chứng khoán như SSI, VIX, TCBS đã bắt đầu chuẩn bị tham gia thị trường tài sản số. Một số ngân hàng lớn như MBB, VPB, VCB, TCB cũng đang nghiên cứu và sẵn sàng cho sân chơi mới. Theo đại diện VBA, trong thời gian tới Việt Nam dự kiến có khoảng 5 sàn giao dịch tài sản số được cấp phép thí điểm, có khả năng kết nối với các sàn quốc tế để đảm bảo thanh khoản và tính cạnh tranh. Nghị quyết thí điểm quy định công ty vận hành sàn giao dịch tài sản số phải có vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Trong đó, 35% vốn phải do ít nhất hai tổ chức là ngân hàng, công ty chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ nắm giữ; 65% còn lại thuộc sở hữu của các tổ chức, không phải cá nhân. Theo các chuyên gia, yêu cầu cao về vốn, an toàn và minh bạch cho thấy định hướng rõ ràng của Nhà nước: Lựa chọn những chủ thể đủ năng lực để dẫn dắt thị trường thay vì phát triển ồ ạt nhưng tiềm ẩn rủi ro hệ thống. " Chìa khóa "cho phát triển bền vững Dù hành lang pháp lý đã mở nhưng thị trường tài sản số Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ông Tô Trần Hòa phân tích, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở nguồn nhân lực và nhận thức thị trường. Mức vốn điều lệ lên tới 10.000 tỷ đồng cũng là thách thức với các doanh nghiệp khởi nghiệp. Hành lang pháp lý sẽ giúp thị trường tài sản số phát triển lành mạnh hơn. Nhà đầu tư cần tỉnh táo, dựa trên thông tin minh bạch, thay vì chạy theo những lời hứa lợi nhuận bất thường", ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam. Các sàn nội địa cũng phải đối mặt với bài toán thanh khoản và phí giao dịch khi cạnh tranh với các sàn quốc tế đã đi trước 10-15 năm. Về trung, dài hạn, để thị trường tài sản số phát triển bền vững, then chốt không chỉ là chính sách, mà là giáo dục - minh bạch - năng lực thực thi. Hiện Việt Nam đang khuyến khích huy động vốn thông qua token hóa tài sản thực, coi tài sản số là một ứng dụng huy động vốn song song với chứng khoán, trái phiếu truyền thống. Dòng đầu tư công nghệ sẽ tiếp tục tăng, không chỉ tác động tới tài sản số mà còn lan tỏa sang chứng khoán, fintech và nhiều lĩnh vực khác. Theo Hải Sơn Nhịp sống thị trường Nguồn CafeF.vn
