- ★
Cảm nhận của em về bài ca dao
Số cô chẳng giàu thì nghèo
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà
Số cô có mẹ có cha
Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông
Số cô có vợ có chồng,
Sinh con đầu lòng, chẳng gái thì trai
Trong kho tàng ca dao Việt Nam, bên cạnh những câu hát ân tình đằm thắm, mảng ca dao trào phúng (gây cười) luôn chiếm một vị trí quan trọng. Bài ca dao "Số cô chẳng giàu thì nghèo" là một ví dụ điển hình, dùng tiếng cười để đả kích thói mê tín dị đoan và bóc trần sự lừa bịp của những kẻ hành nghề bói toán dởm.
1. Lời phán "nước đôi" và sự hiển nhiên đến nực cười
Mở đầu bài ca dao, người đọc (người nghe) ngay lập tức bật cười trước lời "tiên tri" về vận mệnh tài lộc:
"Số cô chẳng giàu thì nghèo Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà"
Thầy bói phán một câu chắc nịch về tương lai, nhưng thực chất lại là một mệnh đề luôn đúng trong mọi hoàn cảnh. Ở đời, nếu không giàu thì nghèo (hoặc đủ ăn), đó là quy luật hiển nhiên, chẳng cần thánh thần nào mách bảo.
Câu tiếp theo "Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà" lại càng hài hước hơn. Theo phong tục cổ truyền, ngày Tết dù nghèo khó đến đâu, nhà nào cũng cố gắng có miếng thịt, nồi bánh chưng để cúng tổ tiên. Việc thầy bói lấy một tập tục văn hóa chung của cả dân tộc để gán vào "số mệnh riêng" của cô gái là một thủ thuật đánh tráo khái niệm rất tinh vi nhưng cũng đầy lố bịch.
2. Chân lý sinh học bị biến thành "lời sấm truyền"
Nếu hai câu đầu nói về kinh tế, thì bốn câu sau thầy bói tập trung vào gia đạo và huyết thống. Mức độ gây cười tăng dần theo từng cặp câu:
"Số cô có mẹ có cha Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông"
Đây là đỉnh cao của sự trào phúng. Tác giả dân gian đã để cho ông thầy bói nói ra những sự thật hiển nhiên của tạo hóa với giọng điệu nghiêm trọng, huyền bí. Ai sinh ra mà chẳng có cha mẹ? Và quy luật giới tính "mẹ là đàn bà, cha là đàn ông" là bất di bất dịch. Thầy phán những điều mà một đứa trẻ lên ba cũng biết, nhưng lại khoác lên nó cái áo của sự linh thiêng, mầu nhiệm.
"Số cô có vợ có chồng, Sinh con đầu lòng, chẳng gái thì trai"
Đến đây, chân tướng của kẻ lừa đảo lộ rõ hoàn toàn. "Chẳng gái thì trai" là một cách nói huề vốn (tương tự như "chẳng giàu thì nghèo"). Xác suất sinh con chỉ có nam hoặc nữ, thầy nói cả hai trường hợp thì làm sao mà sai được?
3. Ý nghĩa phê phán sâu sắc
Bài ca dao không chỉ đơn thuần là tiếng cười giải trí, mà là một vũ khí sắc bén của người bình dân xưa:
Phê phán thầy bói dởm: Vạch trần những kẻ buôn thần bán thánh, lợi dụng tâm lý tò mò, lo lắng về tương lai của người khác để kiếm chác. Những lời phán của thầy nghe thì có vẻ vần vè, xuôi tai, nhưng ngẫm lại thì rỗng tuếch, vô nghĩa.
Cảnh tỉnh người mê tín: Bài ca dao như một cái lay vai nhẹ nhàng nhưng thấm thía dành cho những ai quá tin vào bói toán. Nó nhắc nhở chúng ta rằng số phận nằm trong tay mình, đừng tốn tiền bạc và niềm tin vào những lời nói dựa, nói nước đôi vô căn cứ.
Tổng kết
Bài ca dao sử dụng thủ pháp nói những điều hiển nhiên (tautology) kết hợp với giọng điệu nghiêm trang giả tạo để tạo nên tiếng cười sảng khoái. Qua bao thế hệ, bài ca dao này vẫn giữ nguyên giá trị thời sự, nhắc nhở chúng ta cần có cái nhìn sáng suốt, khoa học trước cuộc sống, tránh sa đà vào mê tín dị đoan.
Bài ca dao trên đây phê phán thói mê tín dị đoan của người nông dân trong xã hội xưa, họ không chịu lao động mà chỉ trông mong cái gì tốt đẹp xa vời. Đây là lời của thầy bói nói với một cô gái đi xem bói, châm biếm những người hành nghề mê tín dị đoan, lợi dụng lòng tin của những người nhẹ dạ dể lùa gạt. Người phụ nữ trong bài ca dao đi xem bói nhưng lại được "thầy" phán những điều tất nhiên mà bất cứ người nào cũng biết, hoàn cảnh sống không giàu thì chỉ có thể là nghèo, và dẫu có nghèo đến mấy thì ngày ba mươi tết cũng có thịt để treo trong nhà. Và câu trả lời mẹ cô đàn bà cha cô đàn ông khiến cho chúng ta phải bật cười, đây đều là những sự thật, quy luật của cuộc sống, những điều ai cũng biết thì đâu cần xem bói. Bài ca dao phê phán những thầy bói rởm, dùng những lời lẽ bịa đặt để ăn tiền, và châm biếm những con người thụ động, mê tín chỉ biết trông vào sự may mắn của số phận.
Những điều vốn thế, hiển nhiên thế chẳng cần phải tìm đến bói toán người ta cũng biết lại được thầy nói bằng cái vẻ nghiêm trang, nghiêm trọng. Lại nữa, bằng cách nói nước đôi theo kiểu chẳng thế này thì thế nọ. Chấn tướng của thầy càng rõ hơn. Bộ mặt thật của kẻ chuyên lừa bịp kiếm tiền bị vạch trần, bị phơi bày, bị lôi ra ánh sáng. Nhục nhã và xấu xa, hắn xứng đáng để người ta mỉa mai, bêu riếu. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, tác giả dân gian còn muốn phê phán những người mê tín đến mức lú lẫn, không phân biệt đâu là thực, là hư. Tìm đến lễ bái vu vơ, tiền mất mà tật mang, mua thêm nỗi lo lắng vào lòng. Bời thế tiếng cười lại đa sắc, đa diện và ý nghĩa của nó lại càng thấm thìa, sấu xa.
Cách châm biếm thú vị ở chỗ dùng "gậy ông đập lưng ông", dùng chính lời của thầy bói để vạch trần bản chất bản chất bịp bợm của y.
Người ta không giàu thì là nghèo; chúng ta được sinh ra là bởi có cha mẹ; mẹ ta hẳn là đàn bà, cha ta hẳn đàn ông; ai rồi cũng phải có vợ có chống; con cái không là con trai thì là con gái. Điều ấy là hiển nhiên, không còn phải đoán nữa. Lời thầy phán cứ trơn tuồn tuột, cái giọng của thầy cứ chắc chắn như là đinh đóng cột.
Kết cấu "chẳng.. thì.." tuôn ra ào ạt, tưởng như có thể nói dài bao nhiêu cũng dược. Người ta bật cười vì thầy phán toàn những điều hiển nhiên, toàn nói dựa nước đôi, lấp lửng. Bói như thế ai mà chẳng bói được? Ấy vậy mà vẫn có những kẻ cả tin, cứ gật gù cho lời thầy là phải, thầy thật là tài tình, biết được mệnh trời, thiên cơ thấu suốt.
Bài ca dao không chi chế giễu thầy bói mà còn phê phán cả những người mê tín vào những điều viễn vong, yếu đuối trước cuộc sống. Có ý nghĩa hơn trăm nghìn lời giải thích, bài ca dao xoáy vào sự mê muội của con người đã khiến cho những kẻ cơ hội móc túi tiền mình mà không hay.
Bài ca dao "Số cô chẳng giàu thì nghèo.." thực ra mang một ý nghĩa rất thú vị: Nó châm biếm nhẹ nhàng những lời đoán số phận vô thưởng vô phạt, kiểu nói gì cũng đúng mà nghe thì như thầy bói phán. Dân gian khéo léo mượn những điều hiển nhiên nhất trong đời sống, như nhà treo thịt ngày Tết, mẹ là đàn bà, cha là đàn ông, hay sinh con thì chỉ có trai hoặc gái, để đùa vui với thói quen tin bói toán mù quáng của con người.
Ý nghĩa quan trọng nhất là bài ca dao không hề nói về số phận thật sự của ai, mà cho thấy sự tỉnh táo của người xưa:
Họ hiểu rằng nhiều lời bói toán thực chất chỉ là những câu phán đoán chung chung, nói thì có vẻ sâu sắc nhưng chẳng dự báo được điều gì. Qua cách nói hóm hỉnh ấy, bài ca dao nhắc người đọc đừng quá tin vào định mệnh, cũng đừng giao phó tương lai cho những lời phán vô căn cứ. Số phận thật sự nằm ở sự lựa chọn và nỗ lực của mỗi người, còn mấy câu bói "có chồng có vợ, sinh con chẳng gái thì trai" chỉ là một cách cười vui để thấy rằng đời đôi khi đơn giản hơn ta nghĩ. Bài ca dao vì vậy vừa mang tính hài hước, vừa thể hiện trí tuệ dân gian: Dùng cái hiển nhiên để vạch ra sự vô lý, và dùng tiếng cười để nhắc nhở con người sống tỉnh táo, sáng suốt hơn.
Xem tiếp các bài cảm nhận khác bên dưới..
Quảng cáo:
Đăng bài cảm nhận kiếm tiền
Số cô chẳng giàu thì nghèo
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà
Số cô có mẹ có cha
Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông
Số cô có vợ có chồng,
Sinh con đầu lòng, chẳng gái thì trai
Cảm nhận bài ca dao: Số cô chẳng giàu thì nghèo
Trong kho tàng ca dao Việt Nam, bên cạnh những câu hát ân tình đằm thắm, mảng ca dao trào phúng (gây cười) luôn chiếm một vị trí quan trọng. Bài ca dao "Số cô chẳng giàu thì nghèo" là một ví dụ điển hình, dùng tiếng cười để đả kích thói mê tín dị đoan và bóc trần sự lừa bịp của những kẻ hành nghề bói toán dởm.
1. Lời phán "nước đôi" và sự hiển nhiên đến nực cười
Mở đầu bài ca dao, người đọc (người nghe) ngay lập tức bật cười trước lời "tiên tri" về vận mệnh tài lộc:
"Số cô chẳng giàu thì nghèo Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà"
Thầy bói phán một câu chắc nịch về tương lai, nhưng thực chất lại là một mệnh đề luôn đúng trong mọi hoàn cảnh. Ở đời, nếu không giàu thì nghèo (hoặc đủ ăn), đó là quy luật hiển nhiên, chẳng cần thánh thần nào mách bảo.
Câu tiếp theo "Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà" lại càng hài hước hơn. Theo phong tục cổ truyền, ngày Tết dù nghèo khó đến đâu, nhà nào cũng cố gắng có miếng thịt, nồi bánh chưng để cúng tổ tiên. Việc thầy bói lấy một tập tục văn hóa chung của cả dân tộc để gán vào "số mệnh riêng" của cô gái là một thủ thuật đánh tráo khái niệm rất tinh vi nhưng cũng đầy lố bịch.
2. Chân lý sinh học bị biến thành "lời sấm truyền"
Nếu hai câu đầu nói về kinh tế, thì bốn câu sau thầy bói tập trung vào gia đạo và huyết thống. Mức độ gây cười tăng dần theo từng cặp câu:
"Số cô có mẹ có cha Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông"
Đây là đỉnh cao của sự trào phúng. Tác giả dân gian đã để cho ông thầy bói nói ra những sự thật hiển nhiên của tạo hóa với giọng điệu nghiêm trọng, huyền bí. Ai sinh ra mà chẳng có cha mẹ? Và quy luật giới tính "mẹ là đàn bà, cha là đàn ông" là bất di bất dịch. Thầy phán những điều mà một đứa trẻ lên ba cũng biết, nhưng lại khoác lên nó cái áo của sự linh thiêng, mầu nhiệm.
"Số cô có vợ có chồng, Sinh con đầu lòng, chẳng gái thì trai"
Đến đây, chân tướng của kẻ lừa đảo lộ rõ hoàn toàn. "Chẳng gái thì trai" là một cách nói huề vốn (tương tự như "chẳng giàu thì nghèo"). Xác suất sinh con chỉ có nam hoặc nữ, thầy nói cả hai trường hợp thì làm sao mà sai được?
3. Ý nghĩa phê phán sâu sắc
Bài ca dao không chỉ đơn thuần là tiếng cười giải trí, mà là một vũ khí sắc bén của người bình dân xưa:
Phê phán thầy bói dởm: Vạch trần những kẻ buôn thần bán thánh, lợi dụng tâm lý tò mò, lo lắng về tương lai của người khác để kiếm chác. Những lời phán của thầy nghe thì có vẻ vần vè, xuôi tai, nhưng ngẫm lại thì rỗng tuếch, vô nghĩa.
Cảnh tỉnh người mê tín: Bài ca dao như một cái lay vai nhẹ nhàng nhưng thấm thía dành cho những ai quá tin vào bói toán. Nó nhắc nhở chúng ta rằng số phận nằm trong tay mình, đừng tốn tiền bạc và niềm tin vào những lời nói dựa, nói nước đôi vô căn cứ.
Tổng kết
Bài ca dao sử dụng thủ pháp nói những điều hiển nhiên (tautology) kết hợp với giọng điệu nghiêm trang giả tạo để tạo nên tiếng cười sảng khoái. Qua bao thế hệ, bài ca dao này vẫn giữ nguyên giá trị thời sự, nhắc nhở chúng ta cần có cái nhìn sáng suốt, khoa học trước cuộc sống, tránh sa đà vào mê tín dị đoan.
Văn mẫu cảm nhận Số cô chẳng giàu thì nghèo
Bài ca dao trên đây phê phán thói mê tín dị đoan của người nông dân trong xã hội xưa, họ không chịu lao động mà chỉ trông mong cái gì tốt đẹp xa vời. Đây là lời của thầy bói nói với một cô gái đi xem bói, châm biếm những người hành nghề mê tín dị đoan, lợi dụng lòng tin của những người nhẹ dạ dể lùa gạt. Người phụ nữ trong bài ca dao đi xem bói nhưng lại được "thầy" phán những điều tất nhiên mà bất cứ người nào cũng biết, hoàn cảnh sống không giàu thì chỉ có thể là nghèo, và dẫu có nghèo đến mấy thì ngày ba mươi tết cũng có thịt để treo trong nhà. Và câu trả lời mẹ cô đàn bà cha cô đàn ông khiến cho chúng ta phải bật cười, đây đều là những sự thật, quy luật của cuộc sống, những điều ai cũng biết thì đâu cần xem bói. Bài ca dao phê phán những thầy bói rởm, dùng những lời lẽ bịa đặt để ăn tiền, và châm biếm những con người thụ động, mê tín chỉ biết trông vào sự may mắn của số phận.
Những điều vốn thế, hiển nhiên thế chẳng cần phải tìm đến bói toán người ta cũng biết lại được thầy nói bằng cái vẻ nghiêm trang, nghiêm trọng. Lại nữa, bằng cách nói nước đôi theo kiểu chẳng thế này thì thế nọ. Chấn tướng của thầy càng rõ hơn. Bộ mặt thật của kẻ chuyên lừa bịp kiếm tiền bị vạch trần, bị phơi bày, bị lôi ra ánh sáng. Nhục nhã và xấu xa, hắn xứng đáng để người ta mỉa mai, bêu riếu. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, tác giả dân gian còn muốn phê phán những người mê tín đến mức lú lẫn, không phân biệt đâu là thực, là hư. Tìm đến lễ bái vu vơ, tiền mất mà tật mang, mua thêm nỗi lo lắng vào lòng. Bời thế tiếng cười lại đa sắc, đa diện và ý nghĩa của nó lại càng thấm thìa, sấu xa.
Cách châm biếm thú vị ở chỗ dùng "gậy ông đập lưng ông", dùng chính lời của thầy bói để vạch trần bản chất bản chất bịp bợm của y.
Người ta không giàu thì là nghèo; chúng ta được sinh ra là bởi có cha mẹ; mẹ ta hẳn là đàn bà, cha ta hẳn đàn ông; ai rồi cũng phải có vợ có chống; con cái không là con trai thì là con gái. Điều ấy là hiển nhiên, không còn phải đoán nữa. Lời thầy phán cứ trơn tuồn tuột, cái giọng của thầy cứ chắc chắn như là đinh đóng cột.
Kết cấu "chẳng.. thì.." tuôn ra ào ạt, tưởng như có thể nói dài bao nhiêu cũng dược. Người ta bật cười vì thầy phán toàn những điều hiển nhiên, toàn nói dựa nước đôi, lấp lửng. Bói như thế ai mà chẳng bói được? Ấy vậy mà vẫn có những kẻ cả tin, cứ gật gù cho lời thầy là phải, thầy thật là tài tình, biết được mệnh trời, thiên cơ thấu suốt.
Bài ca dao không chi chế giễu thầy bói mà còn phê phán cả những người mê tín vào những điều viễn vong, yếu đuối trước cuộc sống. Có ý nghĩa hơn trăm nghìn lời giải thích, bài ca dao xoáy vào sự mê muội của con người đã khiến cho những kẻ cơ hội móc túi tiền mình mà không hay.
Ý nghĩa bài ca dao Số cô chẳng giàu thì nghèo
Bài ca dao "Số cô chẳng giàu thì nghèo.." thực ra mang một ý nghĩa rất thú vị: Nó châm biếm nhẹ nhàng những lời đoán số phận vô thưởng vô phạt, kiểu nói gì cũng đúng mà nghe thì như thầy bói phán. Dân gian khéo léo mượn những điều hiển nhiên nhất trong đời sống, như nhà treo thịt ngày Tết, mẹ là đàn bà, cha là đàn ông, hay sinh con thì chỉ có trai hoặc gái, để đùa vui với thói quen tin bói toán mù quáng của con người.
Ý nghĩa quan trọng nhất là bài ca dao không hề nói về số phận thật sự của ai, mà cho thấy sự tỉnh táo của người xưa:
Họ hiểu rằng nhiều lời bói toán thực chất chỉ là những câu phán đoán chung chung, nói thì có vẻ sâu sắc nhưng chẳng dự báo được điều gì. Qua cách nói hóm hỉnh ấy, bài ca dao nhắc người đọc đừng quá tin vào định mệnh, cũng đừng giao phó tương lai cho những lời phán vô căn cứ. Số phận thật sự nằm ở sự lựa chọn và nỗ lực của mỗi người, còn mấy câu bói "có chồng có vợ, sinh con chẳng gái thì trai" chỉ là một cách cười vui để thấy rằng đời đôi khi đơn giản hơn ta nghĩ. Bài ca dao vì vậy vừa mang tính hài hước, vừa thể hiện trí tuệ dân gian: Dùng cái hiển nhiên để vạch ra sự vô lý, và dùng tiếng cười để nhắc nhở con người sống tỉnh táo, sáng suốt hơn.
Xem tiếp các bài cảm nhận khác bên dưới..
Quảng cáo:
Đăng bài cảm nhận kiếm tiền
Last edited by a moderator:
