[Bảo Long]

Tình yêu đôi lứa, tình yêu nam nữ là chủ đề được thể hiện sâu sắc nhất và cũng rõ nhất trong ca dao tục ngữ, vì tình yêu đôi lứa luôn là đề tài muôn thưở của kiếp người. Trong ca dao tục ngữ Việt Nam, tình yêu được thể hiện thật ý nhị, uyển chuyển, nhưng cũng có lúc thật chân thành mộc mạc; một thứ tình yêu mộc mạc chân quê, pha trộn hương đồng cỏ nội, thênh thang như đồng lúa và uyển chuyển nhẹ nhàng như đòn nước lững lỡ nhè nhẹ êm trôi của những dòng sông.

[COLOR=rgb(0, 0, 255) ]Những câu ca dao về tình yêu đôi lứa[/COLOR]

A Man núi ngất tầng cao

Ngó về chợ Giã nao nao can tràng

Núi ngăn sao thấy được nàng

Nhớ ai mặt võ mày vàng nhớ ai?

-

Ai bày luật lệ làm chi

Để đôi con dì chẳng lấy được nhau.

-

Ai biểu thương mà anh không nói

Đến bây giờ còn trách lỗi cho nhau

Hai nhà có cách xa đâu

An Vinh, An Thái còn câu hẹn hò

Dòng sông chung một con đò

Sao anh tiếc của chẳng đưa đồ hỏi xin.

-

Ai đi đâu đấy hỡi ai

Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm.

-

Ai đi muôn dặm non sông

Để ai chất chứa sầu đong vơi đầy.

-

Ai làm cho dạ em buồn

Cho con bướm lụy, chuồn chuồn lụy theo

Ai làm cho đó bỏ đăng

Cho lê quên lựu, cho trăng quên đèn.

-

Ai làm cho đó xa đây

Cho chim chèo bẻo xa cây măng vòi

Anh ơi nghĩ lại mà coi

Tấm lòng em ở gương soi nào bằng

Em đừng than ngắn thở dài

Nghĩa em anh giữ nào phai tấc lòng

Đôi ta đã tạc chữ đồng

Tử sinh, sinh tử một lòng có nhau.

-

Ai lên ta nhắn với mình

Đừng quên ngãi cũ, đừng khinh ta nghèo

Đường xa rú rậm cheo leo

Nhớ khi ăn đọt cùng trèo Ba Xanh.

-

Ai ngờ ra dạ bạc đen

Say bên nhan sắc bỏ bên ngãi tình

Để cho em vò võ một mình

Tương tư khắc khoải, bệnh thất tình đầy vơi?

Trách thân mà lại giận trời..

-

Ai ơi trẻ mãi ru mà

Càng đắn đo lắm, càng già mất duyên.

-

Ai về ai ở mặc ai

Thiếp như sầu đượm thắp hoài năm canh.

-

Ai về đợi với em cùng

Thân em nay Bắc, mai Đông một mình

Chi rằng ruộng tốt đồng xanh

Vui cha vui mẹ, vui anh em nhà.

-

Ai về nhắn hỏi cô Ba:

Năm nay mười tám hay là đôi mươi?

Để ta so tuổi hai người

Thử xem có được tốt đôi chăng là?

-

Ân tình chưa đặng bao lâu

Tằm sao lại bỏ nghĩa dâu hỡi tằm.

-

Ăn cơm chống đũa chờ Anh

Mảng sầu nhân nghĩa mình xem như chàm.

-

Ăn trầu chọn lấy cau khô

Trèo lên Ba Dội có cô bán hàng

Cô bán hàng lòng cô buồn bã

Bóng xế chiều bóng ngả về tây

Đợi cô ba bảy hai mốt năm nay.

-

Ăn trầu chọn lấy cau khô

Trèo lên Ba Dội có cô bán hàng

Cô bán hàng lòng cô buồn bã

Bóng xế chiều bóng ngả về tây

Đợi cô ba bẩy hai mốt năm nay.

-

Anh cầm sào cho giỏi

Anh bỏ ống dọi cho thông

Chàng ơi, thuyền lướt giữa dòng

Tố dông ai mược tố, đững có dông bỏ nàng.

-

Anh chê thao anh mặc lụa tơ tằm

Anh xa em không lựa tháng không rằm mà xa.

-

Anh chèo thuyền ra biển

Anh câu con cá diễn ba gang

Đem lên Hòn Gió thăm nàng

Bệnh tình mau mạnh, kết đàng nghĩa nhân.

-

Anh có thương em thì thương cho trót

Có trục trặc thì trục trặc cho luôn

Đừng làm theo thói ghe buồm

Nay về, mai ở cho buồn dạ em.

-

Anh đâu phải mê bông quế

Mà bỏ phế cái bông lài

Quế thơm ban ngày, lài ngát ban đêm.

-

Anh đây quyết câu cua

Dù ai câu rắn, câu rùa mặc ai.

-

Ai đem cô gái sang sông

Để cho cô gái chạy theo chồng giàu

Ai làm cho bướm lìa hoa

Cho chim xanh nỡ bay qua vườn hồng

Ai đi muôn dặm non sông

Để ai chất chứa sầu đong vơi đầy

Ai xin anh lấy được mình

Để anh vun xới ruộng tình cho xanh

Ai xin mình lấy được anh

Bõ công bác mẹ sinh thành ra em

Anh đi đường ấy xa xa

Để em ôm bóng trăng tà năm canh

Nước non một gánh chung tình

Nhớ ai ai có nhớ mình hay chăng?

Ấy ai dắt mối tơ mành

Cho thuyền quen bến cho anh quen nàng

Tơ tằm đã vấn thì vương

Đã trót dan díu thì thương nhau cùng

Anh về em nắm cổ tay

Em dặn câu này anh chớ có quên

Đôi ta đã trót lời nguyền

Chớ xa xôi mặt mà quên mảng lòng.

-

Anh đi đường ấy xa xa

Để em ôm bóng trăng tà năm canh

Nước non một gánh chung tình

Nhớ ai, ai có nhớ mình hay chăng?

-

Anh đi gìn giữ nước non

Tóc xanh em đợi, lòng son em chờ

Anh đi ra lính Cụ Hồ

Con sông, con hói, con đò đưa anh

Đói lòng cơm nắm giở ra

Chia nhau lót dạ, ngủ qua đêm dài

Nhìn nhau lặng tiếng im hơi

Cành cây gió động, mưa rơi ướt đầu

Nằm đây bố trí bên nhau

Súng ơi! Có rét chui đầu vào chăn!

-

Anh đi lọng lụa ba bông

Bỏ em cấy mướn giữa đồng nắng trưa.

-

Anh đi lúa chửa chia vè

Anh về lúa đã chín hoe cả đồng.

-

Anh như nút, em như khuy

Như mây với núi, biệt ly không đành.

-

Anh quyết lên non tìm con chim lạ

Chớ chốn thị thành chim chạ thiếu chi

-

Anh về, em chẳng dám cầm

Dang tay đưa bạn, ruột bầm như dưa

Anh về người Huế lâu vô

Vẽ tranh họa đồ để lại cho em

Anh về, em túm vạt áo em la làng

Bỏ chữ thương, chữ nhớ lại giữa đàng cho em.

-

Bao giờ cây chuối có cành

Cho sung có nụ, cho hành có hoa

Bao giờ chạch đẻ ngọn đa

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình

Bao giờ cây cải làm đình

Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta.

-

Bắc thang lên hái hoa vàng

Vì ai cho thiếp biết chàng từ đây

-

Bắc thang lên hỏi trăng già

Phải chăng phận gái mưa sa giữa trời

May ra gặp được giếng khơi

Vừa trong vừa mát lại nơi thanh nhàn.

-

Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?

Mận hỏi thì đào xin thưa:

Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào.

-

Chiều chiều mang giỏ hái dâu

Hái dâu chả hái, hái câu ân tình

-

Chồng ta áo rách ta thương

Chồng người áo gấm xông hương mặc người.

-

Có đêm thơ thẩn một mình

Ở đây thức cả năm canh rõ ràng

Có đêm tạc đá ghi vàng

Ngày nào em chả nhớ chàng, chàng ơi.

-

Cô kia cắt cỏ một mình

Cho tôi cắt với chung tình làm đôi

Cô còn cắt nữa hay thôi

Cho tôi cắt với làm đôi vợ chồng.

-

Dẫu cho đá nát vàng phai

Trăm năm duyên nợ chẳng phai chút nào.

-

Đôi ta như cái đòng đòng

Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha.

-

Đồng ta trước buổi anh đi

Đất chưa cày ải, mạ thì chưa gieo

Bây giờ ruộng đã kín bèo

Lúa xanh một dải lượn theo núi đồi

Mong anh giữ vững biển trời

Quê nhà đã có em rồi, đừng lo.

-

Em thời đi cấy ruộng bông

Anh đi cắt lúa để chung một nhà

Đem về phụng dưỡng mẹ cha

Muôn đời tiếng hiếu người ta còn truyền.

-

Gái thương chồng đang đông buổi chợ

Trai thương vợ nắng quái chiều hôm.

-

Hôm qua tát nước đầu đình

Để quên chiếc áo trên cành hoa sen

Em được thì cho anh xin

Hay là em để làm tin trong nhà.

-

Hỡi cô tát nước đầu làng

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi

-

Hỏi xa anh lại hỏi gần

Hỏi em phỏng độ đương xuân thế nào

Thấy em là gái má đào

Lòng anh chỉ muốn ra vào kết duyên

-

Không thương nỏ nói khi đầu,

Làm chi dan díu giữa cầu mà buông

-

Làm chi trong dạ ngập ngừng

Đã có nơi đấy thì đừng nơi đây

Thôi đừng bắt cá hai tay

Cá thì xuống bể, chim bay về ngàn.

-

Mẹ già anh ở nơi nao?

Để em tìm vào hầu hạ thay anh.

-

Một chờ, hai đợi, ba trông

Bốn thương, năm nhớ, bảy tán chín mong, mười tìm.

-

Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền

Muốn về bến nớ, nhưng duyên lỡ rồi.

-

Nguồn ân bể ái hẹn hò

Một ngày nên nghĩa chuyến đò nên quen

Công cha nghĩa mẹ thiếp đền

Xin chàng đừng có kết duyên chốn nào

Xin đừng đứng thấp trông cao

Xin đừng tơ tưởng chốn nào hơn đây

Xin đừng tham gió bỏ mây

Tham vườn táo rụng bỏ cây nhãn lồng

-

Nhớ khi rửa bát cầu ao

Ta cầm nắm đũa ta trao cho mình

Nhớ khi ngồi quán ngồi đình

Ngồi phủ ngồi huyện có mình có ta

Nhớ khi ngồi gốc cây đa

Vặt nắm cỏ gà thề nguyện chỉ thiên

Nhớ khi chiếc đũa đồng tiền

Bẻ tam bẻ tứ kết nguyền cùng nhau

Nhớ khi mình trước ta sau

Có một miếng trầu cũng xẻ làm hai

Bây giờ mình đã nghe ai

Đi qua ghé nón chạm vai không chào

Một là vô ý không chào

Hai là mình có nơi nào mình quên.

-

Những là lên miếu xuống nghè

Để tôi đánh trúc đánh tre về trồng

Tưởng rằng nên đạo vợ chồng

Nào ngờ nói thế mà không có gì.

-

Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc

Em có chồng anh tiếc lắm thay

Gặp đây anh nắm cổ tay

Anh hỏi câu này: Có lấy anh không?

-

Ớt nào là ớt chẳng cay

Gái nào là gái chẳng hay ghen chồng

Vôi nào là vôi chả nồng

Gái nào là gái có chồng chẳng ghen.

-

Sông sâu ngựa lội ngập kiều,

Dù anh có phụ còn nhiều nơi thương.

-

Sự đời nước mắt soi gương

Càng yêu nhau lắm càng thương nhớ nhiều.

-

Tay bưng dĩa muối chấm gừng

Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau.

-

Thật thà cũng thể lái trâu

Yêu nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng.

-

Thấy em đẹp nói đẹp cười

Đẹp người đẹp nết ra vào đoan trang

Vậy nên anh gửi thư sang

Dù sao anh quyết lấy nàng mà thôi.

-

Theo cha theo mẹ đã đành

Theo đôi theo lứa mới thành thất gia.

-

Thương anh, em để ở đâu

Để trong cuốn sách để đầu trang thơ

Thương em, anh để ở đâu

Để trong tay áo lâu lâu lại dòm.

-

Thương em hồi áo mới may

Bây giờ áo rách thay tay vá quàng

Trăm năm duyên nghĩa vẹn toàn

Dầu thương áo rách vá quàng cũng thương.

-

Thương nhau mấy núi cũng trèo

Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.

-

Tiện đây ngồi gốc cây đa

Bứt nắm cỏ gà làm nắm chỉ thêu

Đã yêu áo rách cũng yêu

Cỏ gà khéo lựa, cũng thêu lên rồng.

-

Ước gì ta lấy được nàng

Để ta mua gạch Bát Tràng về xây

Xây dọc rồi lại xây ngang

Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân.

-

Vượt sông anh chở em sang

Bến trơn, em rắc trấu vàng anh qua

Đêm nay đường trải trăng già

Hành quân vẫn nhớ bến phà quê em.

-

Yêu nhau chẳng lấy được nhau

Con lợn bỏ đói, buồng cau bỏ già

Bao giờ xum họp một nhà

Con lợn lại béo, cau già lại non

-

Yêu nhau chẳng quản lầm than

Mấy sông cũng lội, mấy ngàn cũng qua.

-

Hai hào một mớ rau non,

Giá đắt không bán cô còn đi đâu?

Nghiêng nghiêng vành nón đội đầu,

Cô vượt qua cầu, gánh chạy bon bon.

Cô rằng: Được gánh rau non,

Dành cho bộ đội, chứ còn đi đâu!

Trên trời chiền chiện bay cao

Dưới sông tiếng hát ngọt ngào như mơ:

Sông Cầu nước chảy lờ đờ,

Đôi ta thương nhớ bao giờ cho nguôi!

Nhớ anh, em tát gàu đôi,

Nước xanh có ánh sao rơi trong gàu.

Máy bay Mỹ lượn trên đầu,

Em vẫn giục gàu tát ánh sao rơi.

Máy bay giặc Mỹ tan rồi,

Em lại cất lời điệu hát xa xưa:

Sông Cầu nước chảy lờ đờ,

Đôi ta thương nhớ bao giờ cho nguôi!

Minh họa: