- Credits
- 0
Thủy ngân là một chất kim loại rất độc hại đối với sức khoẻ con người với ký hiệu nguyên tố hóa học là Hg. Còn có tên khác là nước bạc. Trong nhiệt độ thường thủy ngân tồn tại ở dạng lỏng, không tan trong nước nhưng lại bay hơi và lan rất nhanh trong không khí. Chỉ cần 1 lượng rất nhỏ thủy ngân nếu hít phải, ăn hoặc tiếp xúc có thể gây tổn thương vĩnh viễn không hồi phục và tử vong ở người. Chính vì thế mà thủy ngân đặc biệt nguy hiểm nếu gặp phải trong môi trường tự nhiên đối với tính mạng con người và cả hệ sinh thái.
Nhiễm độc thủy ngân từ lâu đã được liệt vào một trong số những thảm họa tồi tệ nhất lịch sử phát triển của nhân loại. Nhiễm độc thủy ngân vịnh Minamata, Nhật Bản những năm 1950 là một tai họa điển hình. Trong suốt 37 năm, Công ty hóa chất Chisso đã đổ 27 tấn metyl thủy ngân ra vịnh Minamata. Vào thời điểm đó, người dân nơi đây sống chủ yếu vào nghề đánh cá. Do sống trong môi trường nước nhiễm độc thủy ngân nên những con cá này chứa chất độc chết người.
Kết quả là những thai phụ ăn cá nhiễm độc thủy ngân khi sinh con bị dị tật khủng khiếp như bại não, điếc, mù và chậm phát triển trí não. Theo ước tính, 900 người ở Minamata đã chết vì ngộ độc thủy ngân. Những người nhiễm độc nặng thường rú lên vì đau đớn, co giật và bị liệt. Một số bị mù, điếc hoặc mất trí.
Năm 2016 - tại Hà Nội đã đo được trong không khí có chứa thủy ngân. Đây là một điều đáng báo động vì thủy ngân dạng hơi là độc nhất và rất dễ hít phải hoặc thấm vào cơ thể trực tiếp qua da.
Trong môi trường, thủy ngân tồn tại dưới 3 dạng: Nguyên tố, vô cơ và hữu cơ.
Thủy ngân nguyên tố
Dạng thủy ngân này ít có hại nhất nếu chạm hoặc nuốt phải vì nó hấp thu rất ít ở đường tiêu hóa, dạ dày. Thủy ngân nguyên tố gây độc cho người rất nhanh sau khi hít vào, nó gây tổn thương đường hô hấp, phổi, gan, hệ thần kinh trung ương.
Các triệu chứng ngộ độc thủy ngân nguyên tố bao gồm nôn, khó thở, ho, sưng và chảy máu chân răng.
Tùy thuộc vào lượng thủy ngân hít vào, phổi có thể bị tổn thương vĩnh viễn và gây tử vong. Một lượng nhỏ thủy ngân nguyên tố cũng dễ dàng ngấm qua hàng rào mạch máu não và qua nhau thai, gây ảnh hưởng lâu dài đến não bộ và thai nhi.
Thủy ngân vô cơ
Không giống thủy ngân nguyên tố, thủy ngân vô cơ thường gây độc khi nuốt phải. Do là chất ăn mòn nên dạng thủy ngân này gây bỏng trực tiếp trên niêm mạc. Nếu xâm nhập vào máu, nó sẽ tích lũy ở thận và não, gây tổn thương vĩnh viễn. Một liều lượng lớn có thể làm mất máu, nước do tiêu chảy, suy thận và tử vong.
Các triệu chứng phổ biến khi nhiễm độc thủy ngân vô cơ là nóng trong dạ dày, cổ họng, tiêu chảy ra máu và nôn mửa.
Thủy ngân hữu cơ
Thủy ngân hữu cơ có thể gây bệnh nếu hít, nuốt và hấp thụ qua da trong thời gian tiếp xúc dài. Nói cách khác, tiếp xúc một lượng nhỏ thủy ngân hữu cơ mỗi ngày trong nhiều năm có thể gây ngộ độc nhiều năm sau đó.
Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy tiếp xúc với một lượng thủy ngân hữu cơ mythylmercury trong khi mang thai có thể gây tổn hại vĩnh viễn cho phát triển trí não của thai nhi. Do vậy, hầu hết các bác sĩ đều khuyên phụ nữ mang thai ăn ít cá, đặc biệt là cá kiếm.
Các triệu chứng chủ yếu do ngộ độc thủy ngân hữu cơ là:
- Tê hoặc đau ở một số khu vực trên da
- Run rẩy không kiểm soát
- Khả năng di chuyển bị hạn chế
- Không nhìn rõ
- Mất trí nhớ
- Co giật và tử vong
Các chất / đồ vật trong cuộc sống hàng ngày có chứa thủy ngân.
Thủy ngân nguyên tố có trong:
- Nhiệt kế thủy tinh và một số thiết bị y tế
- Công tắc điện
- Bóng đèn huỳnh quang
- Trám răng
Thủy ngân vô cơ có trong:
- Pin
- Các phòng thí nghiệm hóa học
- Một số chất khử trùng
Thủy ngân hữu cơ có trong:
- Khói từ than đốt chuyển thành thủy ngân hữu cơ
- Một số loại cá, hải sản
- Chất khử trùng thimerosal
Cách xử lý thủy ngân:
Cách xử lý khi gặp phải thủy ngân là đeo khẩu trang y tế, dùng găng tay cao su rắc bột lưu huỳnh hay còn gọi là diêm sinh quanh khu vực có thủy ngân vì thủy ngân tác dụng với bột lưu huỳnh sẽ bị kết tủa và không bay vào không khí. Hoặc nếu trong trường hợp gấp nhà không có lưu huỳnh các bạn cũng có thể dùng 1 quả trứng đập ra và rắc lên phủ quanh hạt thủy ngân.
Trong trường hợp thủy ngân rơi vào các khe không thể hót, quét được có thể dùng sắt clorua để xử lý thủy ngân hoặc có thể dùng đồng nguyên chất, bạc nguyên chất (đũa bạc, xẻng đồng) để cho thủy ngân bám dính vào.
Nếu vô tình nuốt phải thủy ngân, bênh nhân cần đến bệnh viên ngay để được súc ruột, nên uống nhiều nước để loại thủy ngân ra khỏi cơ thể qua đường tiêu hóa.
Phòng chống:
- Chọn và dùng các loại sơn cho cả nội thất và ngoại thất không sử dụng chì và thủy ngân.
- Mua các vật dụng gia đình: Đồ pha lê, đồ gốm hoặc đồ chơi cho trẻ em có nguồn gốc rõ ràng để đảm bảo không sử dụng chì và thủy ngân trong quá trình sản xuất.
- Có chế độ ăn thích hợp có nhiều chất sắt, calci, vitamin C để tăng cường sức đề kháng của cơ thể.
- Không cho trẻ gặm vành cửa sổ hoặc các vật dụng có sơn.
- Không nên sử dụng nhiệt kế thủy tinh có chứa thủy ngân khi nhà có trẻ nhỏ, nên dùng nhiệt kế điện tử.
- Thường xuyên rửa tay với xà phòng.
- Để nước trong vòi chảy độ 60 giây, trước khi hứng sử dụng. Khoảng một tháng một lần, tháo và chùi bộ phận lọc của vòi nước để loại bỏ chất cặn.
Nhiễm độc thủy ngân từ lâu đã được liệt vào một trong số những thảm họa tồi tệ nhất lịch sử phát triển của nhân loại. Nhiễm độc thủy ngân vịnh Minamata, Nhật Bản những năm 1950 là một tai họa điển hình. Trong suốt 37 năm, Công ty hóa chất Chisso đã đổ 27 tấn metyl thủy ngân ra vịnh Minamata. Vào thời điểm đó, người dân nơi đây sống chủ yếu vào nghề đánh cá. Do sống trong môi trường nước nhiễm độc thủy ngân nên những con cá này chứa chất độc chết người.
Kết quả là những thai phụ ăn cá nhiễm độc thủy ngân khi sinh con bị dị tật khủng khiếp như bại não, điếc, mù và chậm phát triển trí não. Theo ước tính, 900 người ở Minamata đã chết vì ngộ độc thủy ngân. Những người nhiễm độc nặng thường rú lên vì đau đớn, co giật và bị liệt. Một số bị mù, điếc hoặc mất trí.
Năm 2016 - tại Hà Nội đã đo được trong không khí có chứa thủy ngân. Đây là một điều đáng báo động vì thủy ngân dạng hơi là độc nhất và rất dễ hít phải hoặc thấm vào cơ thể trực tiếp qua da.
Trong môi trường, thủy ngân tồn tại dưới 3 dạng: Nguyên tố, vô cơ và hữu cơ.
Thủy ngân nguyên tố
Dạng thủy ngân này ít có hại nhất nếu chạm hoặc nuốt phải vì nó hấp thu rất ít ở đường tiêu hóa, dạ dày. Thủy ngân nguyên tố gây độc cho người rất nhanh sau khi hít vào, nó gây tổn thương đường hô hấp, phổi, gan, hệ thần kinh trung ương.
Các triệu chứng ngộ độc thủy ngân nguyên tố bao gồm nôn, khó thở, ho, sưng và chảy máu chân răng.
Tùy thuộc vào lượng thủy ngân hít vào, phổi có thể bị tổn thương vĩnh viễn và gây tử vong. Một lượng nhỏ thủy ngân nguyên tố cũng dễ dàng ngấm qua hàng rào mạch máu não và qua nhau thai, gây ảnh hưởng lâu dài đến não bộ và thai nhi.
Thủy ngân vô cơ
Không giống thủy ngân nguyên tố, thủy ngân vô cơ thường gây độc khi nuốt phải. Do là chất ăn mòn nên dạng thủy ngân này gây bỏng trực tiếp trên niêm mạc. Nếu xâm nhập vào máu, nó sẽ tích lũy ở thận và não, gây tổn thương vĩnh viễn. Một liều lượng lớn có thể làm mất máu, nước do tiêu chảy, suy thận và tử vong.
Các triệu chứng phổ biến khi nhiễm độc thủy ngân vô cơ là nóng trong dạ dày, cổ họng, tiêu chảy ra máu và nôn mửa.
Thủy ngân hữu cơ
Thủy ngân hữu cơ có thể gây bệnh nếu hít, nuốt và hấp thụ qua da trong thời gian tiếp xúc dài. Nói cách khác, tiếp xúc một lượng nhỏ thủy ngân hữu cơ mỗi ngày trong nhiều năm có thể gây ngộ độc nhiều năm sau đó.
Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy tiếp xúc với một lượng thủy ngân hữu cơ mythylmercury trong khi mang thai có thể gây tổn hại vĩnh viễn cho phát triển trí não của thai nhi. Do vậy, hầu hết các bác sĩ đều khuyên phụ nữ mang thai ăn ít cá, đặc biệt là cá kiếm.
Các triệu chứng chủ yếu do ngộ độc thủy ngân hữu cơ là:
- Tê hoặc đau ở một số khu vực trên da
- Run rẩy không kiểm soát
- Khả năng di chuyển bị hạn chế
- Không nhìn rõ
- Mất trí nhớ
- Co giật và tử vong
Các chất / đồ vật trong cuộc sống hàng ngày có chứa thủy ngân.
Thủy ngân nguyên tố có trong:
- Nhiệt kế thủy tinh và một số thiết bị y tế
- Công tắc điện
- Bóng đèn huỳnh quang
- Trám răng
Thủy ngân vô cơ có trong:
- Pin
- Các phòng thí nghiệm hóa học
- Một số chất khử trùng
Thủy ngân hữu cơ có trong:
- Khói từ than đốt chuyển thành thủy ngân hữu cơ
- Một số loại cá, hải sản
- Chất khử trùng thimerosal
Cách xử lý thủy ngân:
Cách xử lý khi gặp phải thủy ngân là đeo khẩu trang y tế, dùng găng tay cao su rắc bột lưu huỳnh hay còn gọi là diêm sinh quanh khu vực có thủy ngân vì thủy ngân tác dụng với bột lưu huỳnh sẽ bị kết tủa và không bay vào không khí. Hoặc nếu trong trường hợp gấp nhà không có lưu huỳnh các bạn cũng có thể dùng 1 quả trứng đập ra và rắc lên phủ quanh hạt thủy ngân.
Trong trường hợp thủy ngân rơi vào các khe không thể hót, quét được có thể dùng sắt clorua để xử lý thủy ngân hoặc có thể dùng đồng nguyên chất, bạc nguyên chất (đũa bạc, xẻng đồng) để cho thủy ngân bám dính vào.
Nếu vô tình nuốt phải thủy ngân, bênh nhân cần đến bệnh viên ngay để được súc ruột, nên uống nhiều nước để loại thủy ngân ra khỏi cơ thể qua đường tiêu hóa.
Phòng chống:
- Chọn và dùng các loại sơn cho cả nội thất và ngoại thất không sử dụng chì và thủy ngân.
- Mua các vật dụng gia đình: Đồ pha lê, đồ gốm hoặc đồ chơi cho trẻ em có nguồn gốc rõ ràng để đảm bảo không sử dụng chì và thủy ngân trong quá trình sản xuất.
- Có chế độ ăn thích hợp có nhiều chất sắt, calci, vitamin C để tăng cường sức đề kháng của cơ thể.
- Không cho trẻ gặm vành cửa sổ hoặc các vật dụng có sơn.
- Không nên sử dụng nhiệt kế thủy tinh có chứa thủy ngân khi nhà có trẻ nhỏ, nên dùng nhiệt kế điện tử.
- Thường xuyên rửa tay với xà phòng.
- Để nước trong vòi chảy độ 60 giây, trước khi hứng sử dụng. Khoảng một tháng một lần, tháo và chùi bộ phận lọc của vòi nước để loại bỏ chất cặn.
Last edited by a moderator:

